ประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง กำหนดคุณลักษณะ สมรรถนะ และการติดตั้งอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
และการให้ความเห็นชอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
พ.ศ. 2561
____________
โดยที่เป็นการสมควรกำหนดคุณลักษณะ สมรรถนะ และการติดตั้งอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
และการให้ความเห็นชอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
เพื่อให้การใช้รถในการบรรทุกตู้บรรทุกสินค้ามีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น อาศัยอำนาจตามความในข้อ 15 (2) (ฎ) และข้อ 18 (2) (ฉ) ของกฎกระทรวง ฉบับที่
9 (พ.ศ. 2524) ออกตามความใน
พระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 62 (พ.ศ. 2559) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 อธิบดีกรมการขนส่งทางบก
จึงออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ
1 ให้ยกเลิกประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง กำหนดลักษณะและมาตรฐาน
ของตัวถังส่วนที่บรรทุกของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ 1 6 7 และลักษณะ 8
ลงวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2543
ข้อ 2 ในประกาศนี้ “รถ” หมายความว่า รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ 1 ลักษณะ 5 ลักษณะ 6 และลักษณะ 7 ที่ใช้ในการบรรทุกตู้บรรทุกสินค้า
“ISO” หมายความว่า องค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน (International Organization for Standardization)
“ตู้บรรทุกสินค้า” หมายความว่า ภาชนะสำหรับบรรทุกสินค้า และหมายความรวมถึงแท็งก์คอนเทนเนอร์ (Tank-Container) ตามมาตรฐาน ISO 668 ข้อกำหนดมาตรฐานว่าด้วยการจำแนกประเภทและน้ำหนักบรรทุก (ISO 668 Series 1 freight containers - Classification, dimension and ratings) ISO 1496 ข้อกำหนดมาตรฐาน ว่าด้วยคุณลักษณะเฉพาะและวิธีการทดสอบ (ISO 1496 Series 1 freight containers - Specification and Testing) และ ISO 3874 ข้อก าหนดมาตรฐานว่าด้วยการขนส่งและป้องกันอันตราย (ISO 3874: Series 1 freight containers - Handling and Securing)
“อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า” (Twist-Lock) หมายความว่า ชุดอุปกรณ์ที่ใช้ในการล็อก
และป้องกันการเคลื่อนที่ของตู้บรรทุกสินค้าบนพื้นรถ “อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าแบบไม่ยุบตัว” หมายความว่า อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าที่ชิ้นส่วนที่เป็นปลอกรับและหัวสลักยึดยึดอยู่กับที่ไม่สามารถเคลื่อนย้ายตำแหน่งได้
“อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า” (Twist-Lock) หมายความว่า ชุดอุปกรณ์ที่ใช้ในการล็อกและป้องกันการเคลื่อนที่ของตู้บรรทุกสินค้าบนพื้นรถ
“อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าแบบไม่ยุบตัว” หมายความว่า อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
ที่ชิ้นส่วนที่เป็นปลอกรับและหัวสลักยึดยึดอยู่กับที่ไม่สามารถเคลื่อนย้ายตำแหน่งได้
“อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าแบบยุบตัว” หมายความว่า อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าที่ชิ้นส่วนที่เป็นปลอกรับและหัวสลักยึดสามารถเลื่อนลงมาให้ต่ำกว่าระดับของแผ่นรองรับได้ ในกรณีที่ไม่ต้องใช้อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
“อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าแบบอัตโนมัติ” (Automatic Twist-Lock) หมายความว่าอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าที่สามารถล็อกตู้บรรทุกสินค้าได้อย่างสมบูรณ์ โดยไม่ต้องใช้คนในการล็อกอุปกรณ์
ข้อ 3 อุปกรณ์ สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องเป็นไปตามมาตรฐาน ISO 3874 หรือมีคุณลักษณะและขนาดตามข้อ 4 และข้อ 5
ข้อ 4 อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องมีคุณลักษณะ ดังนี้
(1) มีส่วนประกอบต่างๆ ที่ปลอดภัยในการใช้งาน
(2) มีการออกแบบให้มีการยึดทางกลที่ดี ไม่คลายตัวเมื่อมีแรงสั่นสะเทือน
(3) มีส่วนประกอบอย่างน้อย ดังนี้
(ก) หัวสลักยึด เป็นชิ้นส่วนที่อยู่ด้านบน ซึ่งจะต้องมีการหมุนเป็นมุมอย่างพอดีเพื่อยึดมุมตู้บรรทุกสินค้า และสามารถจำกัดการเคลื่อนที่ของตู้บรรทุกสินค้าในแนวดิ่ง
(ข) แผ่นรองรับมุมตู้บรรทุกสินค้า ซึ่งสามารถรองรับมุมของตู้บรรทุกสินค้าได้อย่างพอดี
และสามารถรองรับน้ำหนักของตู้บรรทุกสินค้าภายใต้สภาวะการเคลื่อนที่ได
(ค) ปลอกรับ เป็นชิ้นส่วนที่ออกแบบเพื่อให้เคลื่อนที่ขึ้นไปด้านบนเพื่อสวมเข้ากับช่อว่างที่บริเวณมุมของตู้บรรทุกสินค้า ซึ่งต้องสามารถจำกัดการเคลื่อนที่ของตู้บรรทุกสินค้าในแนวราบ
(4) ใช้วัสดุที่สามารถทนต่อความเค้นภายใน การกัดกร่อน และความสกปรกได้
(5) สามารถยึดตู้บรรทุกสินค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย โดยต้องมีตำแหน่งหยุดของการล็อและการปลดล็อกที่ชัดเจน ไม่เคลื่อนที่หลุดจากตำแหน่งได้โดยง่าย และสามารถทำการล็อกหรือปลดล็อกได้ด้วยคนเพียงคนเดียว โดยไม่ต้องใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์อื่นช่วย
(6) ผลิตจากโรงงานที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 9001 : 2008 หรือ ISO/TS 16949 : 2009 หรือ มอก. 9001-2552 หรือมาตรฐานที่สูงกว่า
ข้อ 5 อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องมีขนาด ดังนี้
(1) หัวสลักยึด ต้องมีพื้นที่ในการยึดมากกว่า 800 ตารางมิลลิเมตร เมื่อมีการล็อกอย่างสมบูรณ์และต้องไม่ยื่นล้ำออกมาเกินมุมของตู้บรรทุกสินค้า ตามที่กำหนดไว้ในภาพที่ 1 ของภาคผนวก 1
(2) แผ่นรองรับมุมตู้บรรทุกสินค้า ต้องมีความหนาไม่น้อยกว่า 10 มิลลิเมตร และต้องมีพื้นที่รับน้ำหนักไมน้อยกว่า 4,500 ตารางมิลลิเมตร ตามที่กำหนดไว้ในภาพที่ 2 ของภาคผนวก 1
(3) กรณีอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าแบบมีด้ามจับ ความยาวของด้ามจับต้องยาวไม่น้อยกว่า 160 มิลลิเมตร โดยวัดจากกึ่งกลางของจุดหมุนจนถึงปลาย และด้ามจับต้องขนานกับแนวยาวของตัวรถเมื่ออยู่ในตำแหน่งล็อก
(4) ปลอกรับ ต้องมีขนาดตามที่กำหนดไว้ในภาพที่ 3 ของภาคผนวก 1
(5) หัวสลักยึดและแผ่นรองรับมุมตู้บรรทุกสินค้า ต้องมีระยะห่างระหว่างกันไม่น้อยกว่า 33 ±1 มิลลิเมตร ตามที่กำหนดไว้ในภาพที่ 4 ของภาคผนวก 1
ข้อ 6 อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องผ่านการทดสอบสมรรถนะตามที่กำหนดไว้ในภาคผนวก 2 จากหน่วยงานทดสอบที่ได้รับการยอมรับจากกรมการขนส่งทางบก ทั้งนี้ หน่วยงานทดสอบต้องยินยอมให้เจ้าหน้าที่ของกรมการขนส่งทางบก เข้าร่วมสังเกตการณ์ในการทดสอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าด้วย
อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าที่เป็นไปตามมาตรฐาน ISO 3874 ให้ได้รับการยกเว้นการทดสอบตามวรรคหนึ่ง
ข้อ 7 การติดตั้งอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าให้เป็นไปตามที่กำหนด ดังนี้
(1) ต้องติดตั้งกับตัวถังส่วนที่บรรทุกของรถไม่น้อยกว่า 4 จุดต่อ 1 ตู้บรรทุกสินค้า
(2) อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าที่ติดตั้งอยู่ในตำแหน่งหน้าสุดและท้ายสุดของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ ลักษณะ 5 ลักษณะ 6 (เฉพาะกิจบรรทุกตู้บรรทุกสินค้า) และลักษณะ 7 (เฉพาะกิจบรรทุกตู้บรรทุกสินค้า) ที่มีตัวถังสำหรับบรรทุกตู้บรรทุกสินค้าโดยเฉพาะ ต้องเป็นแบบไม่ยุบตัว
(3) ต้องติดตั้งอย่างสมมาตรกับแนวกึ่งกลางตามความยาวของตัวรถ และต้องอยู่ในตำแหน่งที่ทำให้การกระจายน้ำหนักบรรทุกมีความเหมาะสม
กรณีที่มีการบรรทุกตู้บรรทุกสินค้า 2 ตู้ ตำแหน่งของอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าแต่ละตัวที่ติดตามความยาวของตัวรถ ด้ามจับ และโครงสร้างที่รองรับ จะต้องมีระยะห่างที่เหมาะสมเพียงพอ
(4) ต้องติดตั้งอย่างมั่นคงแข็งแรงกับตัวรถ และสามารถรับน้ำหนักบรรทุกได้โดยไม่เกิดความเสียหาย โดยต้องล็อกอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าทุกตำแหน่งอย่างมั่นคงตลอดระยะเวลาการขับรถ
ข้อ 8 อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องมีสัญลักษณ์สีแสดงการล็อกหรือการไม่ล็อกเมื่อมีการบรรทุกตู้บรรทุกสินค้า โดยสัญลักษณ์สีดังกล่าวต้องมีลักษณะเป็นแผ่นสะท้อนแสงหรือสีสะท้อนแสง รูปสี่เหลี่ยมขนาดกว้างไม่น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร และยาวไม่น้อยกว่า 50 มิลลิเมตรหรือรูปวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร ซึ่งเมื่ออุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าอยู่ในตำแหน่งการล็อก ต้องปรากฏสัญลักษณ์สีเหลืองหรือสีขาวตามแนวยาวของตัวรถ หากอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าอยู่ในตำแหน่งการไม่ล็อก ต้องปรากฏสัญลักษณ์สีแดงตามแนวยาวของตัวรถอย่างชัดเจน
กรณีใช้อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าแบบอัตโนมัติ และมีการติดตั้งครบทุกตำแหน่งให้ได้รับยกเว้นไม่ต้องมีสัญลักษณ์สีแสดงการล็อกหรือการไม่ล็อกตามวรรคหนึ่ง
ข้อ 9 การขอรับความเห็นชอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า ให้ยื่น ณ สำนักวิศวกรรมยานยนต์ กรมการขนส่งทางบก พร้อมด้วยเอกสารหลักฐาน ดังนี้
(1) เอกสารประจำตัวของผู้ยื่น ในกรณีเป็นบุคคลธรรมดา ให้แสดงบัตรประจำตัวประชาชนหรือยื่นสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว ในกรณีเป็นนิติบุคคล ให้ยื่นหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคล พร้อมด้วยสำเนาบัตรประจำตัวประชาชนผู้มีอำนาจลงนาม กรณีผู้มีอำนาจลงนามเป็นคนต่างด้าวตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง ให้ยื่นสำเนาใบส าคัญประจำตัวคนต่างด้าวพร้อมทั้งหลักฐานแสดงที่พักอาศัยในราชอาณาจักรที่ทางราชการหรือหน่วยงานรัฐบาลต่างประเทศหรือองค์การระหว่างประเทศออกให
(2) หนังสือมอบอำนาจกรณีมีการมอบอำนาจ พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจ
(3) เอกสารแสดงข้อมูลอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า โดยต้องประกอบด้วยข้อมูลอย่างน้อย ดังนี้
(ก) ชื่อทางการค้าหรือเครื่องหมายการค้า
(ข) ชื่อแบบ
(ค) ชื่อและที่อยู่ของผู้ผลิต
(ง) ชื่อและที่อยู่ของผู้ขอรับความเห็นชอบ
(จ) รายละเอียดแสดงคุณลักษณะ ขนาด และภาพ
(ฉ) ค่าความสามารถในการรับแรงดึง แรงอัด และแรงเฉือน
(4) หนังสือรับรองหรือรายงานผลการทดสอบของหน่วยงานทดสอบที่ได้รับการยอมรับจากกรมการขนส่งทางบก หรือหนังสือรับรองหรือรายงานผลการทดสอบตามมาตรฐาน ISO 3874
(5) หนังสือรับรองมาตรฐานโรงงานผลิตอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าตามที่กำหนดไว้ในข้อ 4 (6)
(6) ตัวอย่างเครื่องหมายหรือฉลาก ตามข้อ 11
ข้อ 10 อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าที่เป็นไปตามข้อกำหนดในประกาศนี้ กรมการขนส่งทางบกจะพิจารณาให้ความเห็นชอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้านั้น
ข้อ 11 อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องมีเครื่องหมายหรือฉลากติดในตำแหน่งที่สามารถเห็นได้อย่างชัดเจนเมื่อมีการติดตั้ง โดยต้องมีรายละเอียดอย่างน้อย ดังนี้
(1) ชื่อผู้ผลิตหรือเครื่องหมายการค้า
(2) ชื่อแบบ
(3) ค่าความสามารถในการรับแรงดึง แรงอัด และแรงเฉือน
(4) หน่วยงานตรวจสอบ
รายละเอียดตามวรรคหนึ่งต้องมีขนาดความสูงของตัวอักษรหรือตัวเลขไม่น้อยกว่า 8 มิลลิเมตร
ข้อ 12 การขอรับความเห็นชอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าตามประกาศนี้ ให้กระทำได้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ข้อ 13 ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2562 เป็นต้นไป กับรถ ดังต่อไปนี้
(1) รถที่จดทะเบียนใหม
(2) รถที่จดทะเบียนไว้แล้วแต่มีการเปลี่ยนตัวถังหรือเปลี่ยนลักษณะรถ
(3) รถที่จดทะเบียนไว้แล้วแต่ได้แจ้งเลิกใช้รถตามมาตรา 79 แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 แล้วนำมาจดทะเบียนใหม่และมีการเปลี่ยนตัวถังหรือเปลี่ยนลักษณะรถ
ข้อ 14 รถที่ได้จดทะเบียนไว้ก่อนวันที่ 1 กันยายน 2562 ให้ใช้อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าที่ได้ติดตั้งไว้เดิม แต่อาจแก้ไขให้เป็นไปตามประกาศนี้ได้
ภาคผนวก 1
ขนาดของอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
1. ขนาดของอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ดังนี้
ภาพที่ 1 ขนาดของหัวสลักยึด (หน่วย : มิลลิเมตร)
ภาพที่ 2 ขนาดของแผ่นรองรับมุมตู้บรรทุกสินค้า (หน่วย : มิลลิเมตร)
ภาพที่ 3 ขนาดของปลอกรับ (หน่วย : มิลลิเมตร)
ภาพที่ 4 แสดงระยะห่างระหว่างหัวสลักยึดและแผ่นรองรับมุมตู้บรรทุกสินค้า (หน่วย : มิลลิเมตร)
ภาคผนวก 2
การทดสอบสมรรถนะของอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
1. ข้อกำหนดทั่วไป
อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าและส่วนประกอบ ต้องผ่านการทดสอบความแข็งแรงและการใช้งานโดยการทดสอบทางกายภาพ ได้แก่ การทดสอบแบบสถิต (Static) ซึ่งระหว่างการทดสอบหรือหลังการทดสอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าจะต้องไม่เกิดความเสียหาย
2. การทดสอบอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
2.1 การทดสอบแรงดึง
นำหัวสลักยึดของอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้ามาดำเนินการทดสอบแรงดึงโดยเครื่องทดสอบแรงดึงและอุปกรณ์จับยึดที่มีขนาดเทียบเท่ากับมุมด้านล่างตู้บรรทุกสินค้าดังภาพที่ 5 ในการทดสอบ อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าจะถูกดึงด้วยแรงคงที่ 150 กิโลนิวตัน เป็นเวลานาน 5 นาทีเมื่อมีการทดสอบตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้ว อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องไม่เกิดการเสียรูปถาวร หรือผิดปกติอื่นๆ
ภาพที่ 5 การทดสอบแรงดึง
2.2 การทดสอบแรงอัด
(1)) การทดสอบแรงอัดของแผ่นรองรับอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า กระทำโดยการกดอัดแผ่นรองรับอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าในเครื่องทดสอบโดยอุปกรณ์จับยึดที่มีขนาดเทียบเท่ากับมุมด้านล่างตู้บรรทุกสินค้า ดังภาพที่ 6 ในการทดสอบ อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าจะถูกอัดด้วยแรงอัด 150 กิโลนิวตันเป็นเวลานาน 5 นาทีโดยเมื่อมีการทดสอบตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้ว อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องไม่เกิดการเสียรูปถาวร หรือผิดปกติอื่นๆ
ภาพที่ 6 การทดสอบแรงอัดอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
(2) การทดสอบแรงอัดส่วนหัวสลักยึดของอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าโดยการกดอัดหัวสลักยึดอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าในเครื่องทดสอบ ดังภาพที่ 7 ในการทดสอบ อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าจะถูกอัดด้วยแรงอัดคงที่ 150 กิโลนิวตัน เป็นเวลานาน 5 นาทีได้เมื่อมีการทดสอบตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้ว อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าต้องไม่เกิดการเสียรูปถาวร หรือผิดปกติอื่นๆ
ภาพที่ 7 การทดสอบแรงอัดส่วนหัวสลักยึดของอุปกรณ์ส าหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า
2.3 การทดสอบความเค้นแรงเฉือน
อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าจะถูกวางไว้ในตำแหน่งที่ทำการยึดตู้ โดยอยู่ในอุปกรณ์จับยึดที่มีขนาดเทียบเท่ากับมุมด้านล่างตู้บรรทุกสินค้า ดังภาพที่ 8 ในการทดสอบ อุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าจะถูกเฉือนด้วยแรงเฉือน 300 กิโลนิวตัน เป็นเวลานาน 5 นาที โดยอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้าจะต้องผ่านการทดสอบทั้งตามแนวยาวและตามแนวขวาง
ภาพที่ 8 การทดสอบความเค้นแรงเฉือนอุปกรณ์สำหรับยึดตู้บรรทุกสินค้า